Bandaríkin segja sig frá Feneyjanefnd
Með David Kaye bandarískum félaga mínum í Feneyjanefnd fyrir nokkrum vikum. Hann er sérfræðingur á sviði tjáningarfrelsis og fjölmiðlaréttar eins og ég. Við höfum unnið saman að nokkrum álitum fyrir nefndina. Mikil eftirsjá af honum nú er bandarísk stjórnvöld hafa ákveðið að hætta þátttöku Bandaríkjanna í Feneyjanefnd Evrópuráðsins um lýðræði með lögum. Það var frábært að vinna með David og mikill akkur fyrir vernd tjáningar- og skoðanafrelsis í hart keyrðum heimi.
Feneyjanefnd 2025
Mynd sem tekin var í kjölfar aðalfundar Feneyanefndar Evrópuráðsins í árslok 2025. Nefnd Evrópuráðsins um lýðræði með lögum er ráðgefandi aðili Evrópuráðsins í stórnskipulegum málefnum. Samningssvið nefndarinnar hefur verið útvíkkað þannig að aðild að nefndinni eiga 61 ríki, 46 ríki Evrópuráðsins auk 15 annarra.
Nefndin safnar saman, þróar og miðlar stjórnarskrárlegri og lagalegri reynslu aðildarríkja sinna og leggur þannig sitt af mörkum til sameiginlegrar stjórnarskrárarfleifðar.
Hlutverk Feneyjanefndarinnar er að veita aðildarríkjum sínum lögfræðilega ráðgjöf og einkum að aðstoða þau ríki sem vilja samræma laga- og stofnanauppbyggingu sína evrópskum og alþjóðlegum viðmiðum á sviðum lýðræðis, mannréttinda og réttarríkisins.
Traust orðspor nefndarinnar fyrir sjálfstæði og hlutlægni, ásamt einstökum starfsháttum hennar sem byggja á opnum samskiptum við stjórnvöld og alla hagsmunaaðila í viðkomandi landi, markar henni sérstöðu í að greiða fyrir framgangi lýðræðislegra umbreytinga og koma til aðstoðar í neyðaraðstæðum eða átökum.
Árið 2023 skuldbundu þjóðarleiðtogar og ríkisstjórnir, með Reykjavíkuryfirlýsingunni, sig til að efla Feneyjanefndina og auka sýnileika hennar.
Skrifstofa nefndarinnar er staðsett í Strassborg í Frakklandi, í höfuðstöðvum Evrópuráðsins. Aðalfundir Feneyjanefndar eru haldnir í Feneyjum á Ítalíu, í Scuola Grande di San Giovanni Evangelista, fjórum sinnum á ári (í mars, júní, október og desember).
Forseti Norður-Makedóníu
Forseti Norður Makedóníu (opinbert heiti Lýðveldið Norður-Makedónía, land á Balkanskaga sem varð til við upplausn Júgóslavíu 1991) heitir Gordana Siljanovska-Davkova og var áður fulltrúi lands síns í Feneyjanefnd Evrópuráðsins. Hún er hér á mynd á októberfundi nefndarinnar sem fagnaði 35 afmæli sínu ásamt Herdísi Þorgeirsdóttur, Jan Velaers frá Belgíu og Michale Frendo frá Möltu. Gordana sem kjörin var forseti landsins 2024 hafði áður tekið þátt í forsetakosningum en tapað. Hún var fulltrúi í Feneyjanefnd frá 2008 til 2016. Gordana er fædd í Ohrid í þeim hluta fyrrum Júgóslavíu sem varð eftir upplausn Sovétríkjanna Norður Makedónía. Hún lauk doktorsnámi í lögum 1994 frá háskólanum í Ljubliana. Hún var skipuð prófessor við lagadeild háskólans í Skopje 2004.
Hvetur til að lög sem vega að réttindum borgara verði felld úr gildi
Feneyjanefnd Evrópuráðsins á sviði mannréttinda og stjórnskipunarréttar samþykkti á fundi sínum í október álit varðandi nýlega samþykkt lög í Georgíu sem herða reglur um erlenda fjármögnun fjölmiðla og félagasamtaka. Nefndin hvetur til þess að umdeild ákvæði laganna verði annaðhvort felld úr gildi eða endurskoðuð.
Sjá hér álitið.
Álitið sem er 24 blaðsíður og samið af Veroniku Bilkova, Herdísi Kjerulf Þorgeirsdóttur og Zlatko Knezevc, var unnið að beiðni eftirlitsnefndar þings Evrópuráðsins (PACE). Þar er farið yfir georgísku útgáfuna af svokölluðum lögum um skráningu erlendra aðila (Foreign Agents Registration Act, FARA), auk nýlegra breytinga á lögum um styrki, lögum um fjölmiðla og lögum um stjórnmálasamtök. Öll fjögur lögin voru samþykkt af georgíska þinginu á vormánuðum en meirihluti þess eru fulltrúar flokks olígarkans Bidzina Ivanishvili,
Feneyjanefndin hvetur til þess að georgísku FARA-lögin og bann við erlendri fjármögnun fjölmiðla verði felld úr gildi, og mælir jafnframt með því að breytingar á styrkjalögunum, sem kveða á um að erlendir styrkveitendur verði að fá samþykki stjórnvalda áður en þeir veita innlenda styrki verði annaðhvort felldar niður eða að minnsta kosti „í grundvallaratriðum endurskoðaðar“.

